Qigong (Çigong) Nedir, Nasıl Yapılır?

Qigong, yavaş hareketi, nefes çalışmasını ve dikkati bir araya getiren geleneksel bir Çin pratiğidir. Rahatlamak ve kendine zaman ayırmak için tercih edilir. Türkçede çigong ya da çikung diye de yazılır ve çi gong diye okunur. Adı 1949'da kondu, bir araya getirdiği beden ve nefes çalışmaları ise çok daha eskidir. Bu yazıda adın anlamını, iki ana türü, bir çalışmanın nasıl ilerlediğini ve tai chi ile yogadan farkını bulacaksınız.

Qigong ne demek?

Qigong adı iki Çince kelimeden oluşur. Qi kelimesinin ilk anlamı hava, gaz ve nefestir. Geleneksel Çin öğretisinde ise çoğu zaman yaşam enerjisi diye çevrilir. Gong kelimesi çalışma, emek ve zamanla kazanılan beceri anlamına gelir. Aynı kelime emekle kazanılan ustalığı anlatan gongfu, yani kung fu sözcüğünde de geçer. İkisi bir arada nefes ve yaşam enerjisi üzerine düzenli çalışma demektir. Bu ad, geleneksel öğretide yaşam enerjisi üzerine yapılan çalışma sistemlerini anlatır. Geleneksel Çince yazılışı 氣功 şeklindedir. Ad Latin harfleriyle birkaç biçimde yazılır. Qigong yazımı pinyin sistemine göredir. Ch'i kung yazımı Wade-Giles, chi gung yazımı ise Yale sisteminden gelir. Türkçe kaynaklarda çigong ve çikung yazımları da geçer. Hepsi aynı pratiğin adıdır. Qi yalnız qigong'a ait bir kavram değildir. Geleneksel öğretide meridyenler de qi'nin bedende dolaştığı hatlar olarak anlatılır. Qi'nin bu öğretideki biçimlerini ve meridyenlerle ilişkisini Qi Enerjisi Nedir yazımızda ayrıca anlattık.

Qigong'un kökeni nedir?

Qigong adı yenidir, bir araya getirdiği çalışmalar ise eskidir. Ad 1949'da kondu. Liu Guizhen bu adı arkadaşlarıyla geliştirdiği bir çalışma sistemine verdi. 1950'lerde ad yaygınlaştı ve Çin'deki pek çok beden, nefes ve meditasyon çalışmasını tek bir çatı altında toplamak için kullanıldı. Bu çatının altında hareketli, durağan ve meditasyona dayalı çalışmalar yer alır. Bazılarında yardımcı araç da kullanılır. Kültür Devrimi yıllarında geri planda kalan qigong, 1970'lerin sonunda Çin'de yeniden yaygınlaştı. Çatının altına giren çalışmaların kökü ise çok daha eskiye gider. Bunlardan biri daoyin adıyla anılan beden ve nefes çalışmalarıdır. Bu çalışmalara dair bilinen en eski yazılı kaynaklar MÖ 2. yüzyılın sonlarına, Han Hanedanı'nın ilk dönemine uzanır. Bu yüzden qigong tek bir kişinin ya da okulun yöntemi değildir. Farklı ustaların ve geleneklerin geliştirdiği çok sayıda formu kapsayan geniş bir ailedir. Bir derlemede 75 eski ve 56 güncel form tarif edilmiştir.

Qigong'un türleri ve bilinen hareketleri

Qigong genellikle iki ana türe ayrılır. Hareketli qigong'da beden yavaş ve akıcı hareketlerle çalışır. Durağan qigong'da beden bir duruşta kalır, çalışma nefes ve dikkat üzerinden yürür. Çincede bu ikisine dong gong ve jing gong denir. Çalışmalar form adı verilen, sırası belli diziler halinde öğretilir. Bilinen formlardan bazıları aşağıda.

• Ba Duan Jin. Türkçede Sekiz Brokar ya da Sekiz Nakış diye bilinir ve durağan duruşlara dayanan sekiz bölümlük bir dizidir.
• Wu Qin Xi, yani Beş Hayvan Oyunu. Hareketleri hayvanların hareketlerini taklit eder.
• Turna kuşu ve yaban kazı qigong'u gibi adını kuşlardan alan formlar.

Formların adları kulağa uzak gelebilir ama hepsinde ilke aynıdır. Beden, nefes ve dikkat birlikte çalışır. Bir formu yazıdan öğrenmek zordur. Doğru duruşu ve nefes ritmini oturtmak için hareketi bir eğitmenle birlikte yapmak daha kolaydır.

Qigong nasıl yapılır?

Qigong yavaş hareketlerle ya da bir duruşta kalarak yapılır. Her çalışmada beden, nefes ve dikkat birlikte düzenlenir. Çincede bu üçlü bedeni, nefesi ve zihni ayarlamak diye geçer. Bir çalışma kabaca dört adımda ilerler.

1. 1Duruş kurulur. Ayaklar yere sağlam basar, omurga dik durur, kaslar gevşek ve eklemler hafif bükük kalır.
2. 2Nefes yavaşlar. Nefes derin alınır ve göğüsten çok karından hareket eder.
3. 3Hareket başlar. Kollar, gövde ve bacaklar yavaş ve akıcı hareketlerle çalışır. Durağan çalışmalarda beden bu adımda bir duruşta kalır.
4. 4Dikkat toplanır. Zihin nefese ve harekete verilir, sakin bir odak korunur.

İki türde de ölçü güç değil dikkattir. Qigong düşük tempolu bir çalışmadır, bu yüzden başlamak için güçlü ya da esnek olmak gerekmez. Zorlandığınız bir hareket olursa onu küçültün ya da o an atlayın. Rahat ve hareketi kısıtlamayan bir kıyafet yeterlidir.

Qigong ve tai chi aynı mı?

Qigong ve tai chi aynı şey değildir ama yakın akrabadır. Tai chi bir Çin dövüş sanatıdır ve ilk olarak mücadele ve savunma için geliştirildi. Tam adı tai chi chuan'dır ve Çin'in içsel dövüş stilleri arasında sayılır. Bugün daha çok yavaş hareketleriyle bilinir, ama daha hızlı ve güçlü çalışılan biçimleri de vardır. Tai chi, form adı verilen ve baştan sona sırası belli hareket dizileriyle çalışılır. Qigong ise tek başına bir dövüş sanatı değildir. Beden, nefes ve dikkati birlikte çalıştıran çok sayıda yöntemin ortak adıdır. Bu yöntemlerin bir kısmı hiç hareket içermez ve durağan bir duruşla yapılır. Pek çok araştırmacı tai chi'yi geniş qigong ailesinin bir kolu sayar. Tai chi çalışanlar da qigong'u destek çalışması olarak yapar. Kısacası tai chi qigong'a yakın bir pratiktir, ama her qigong çalışması tai chi değildir. İki adın sık sık yan yana anılması bu yakınlıktan gelir. Aradaki farkı aşağıdaki tablo özetliyor.

Qigong ve yoga aynı mı?

Qigong ve yoga aynı şey değildir, ama bazı qigong çalışmaları yogaya benzer. İkisi de bedeni, nefesi ve dikkati birlikte çalıştırır. Kökenleri ise ayrıdır. Yoga, Hindistan'da kendi felsefesiyle gelişen bedensel, zihinsel ve ruhsal disiplinlerin adıdır. Qigong ise Çin'deki beden, nefes ve meditasyon çalışmalarından doğdu. Bu yüzden ikisi birbirinin yerine geçmez, ayrı geleneklerdir.

Tamay Akademi'de qigong

Tamay Akademi'de qigong, İstanbul Etiler'deki merkezde haftalık grup dersi olarak çalışılıyor. Dersler her cumartesi saat 18.00'de, Akat Mahallesi Yıldırım Oğuz Göker Sokak No 78 Beşiktaş adresinde yapılıyor. Kamp ve etkinlik tarihleri Etkinlikler sayfasında. Akademide yapılan diğer çalışmaları Hizmetler sayfasında bulabilirsiniz. Derse katılmak ve ücreti öğrenmek için iletişim sayfasından ya da telefonla bize ulaşabilirsiniz.